Türküler Seçmeler

0
231

TÜRKÜ: Türk’e ait anlamına Türkî zamanla türkü biçiminde söylenmiştir. M.Fuad Köprülü’ye göre “Türklere mahsus bir beste ile söylenen halk şarkılarıdır.” Anadolu’da biçimce ilk türkü 16. yüzyılda Öksüz Dede tarafından söylenmiştir. Türkünün yakıcıları, söyleyicileri bilinmez. Kişisel, sosyal olayla ilgili olabilir. Ezgilerine (Divan, bozlak, koşma, hoyrat, Çukurova), konularına (Ninni, tabiat, aşk, kahramanlık, iş, güldürücü, oyun, ağıt..) ve yapılarına (Mani, dörtlüklü, dörtlüklü- kavuştaklı, üçlüklü, üçlüklü-kavuştaklı, ikilikli) göre olmak üzere üç yönden sınıflandırılır.

 

1. (KAHRAMANLIK TÜRKÜSÜ)

Çanakkale içinde aynalı çarşı

Ana ben gidiyom düşmana karşı

Of sağ olsun anam

Çanakkale içinde bir uzun servi

Kimimiz nişanlı kimimiz evli

Of sağ olsun anam

Çanakkale üstünü duman bürüdü

On üçüncü fırka harbe yürüdü

Of sağ olsun anam.

2. (OYUN TÜRKÜSÜ)

Bahçelerde gündöndü Kadriye’m

Bahçelerde gündöndü

Yarimden mektup geldi

Dertlerim tazelendi

Kadriye’m ben yandım

Elem elek içinde Kadriye’m

Elek tekne içinde

Rodopların kızları

Sırma yelek içinde

Kadriye’m ben yandım.

(Yard. Doç.Dr. Hasan Köksal, Milli Destanlarımız ve Türk Halk Edebiyatı,

Toker Yayınları, İstanbul 2002. s. 363, 368)

3.

Sevda olmasaydı da

Gönüle dolmasaydı

Dünya neye yarardı da

Güzeli olmasaydı

Nar tanesi tanesi de

Seviyom merdanesi

Güzellerin içinde de

Sevdiğim bir tanesi

O yar zülfünü tarar da

Gönül yarini arar.

Bu dünyada sevmeyenler de

Ahirette neye yarar.

Nar tanesi tanesi de

Seviyom merdanesi

Güzellerin içinde de

Sevdiğim bir tanesi

Güzel gönül güldürür de

Aşığı bülbülüdür.

Sevmeyeni neyleyim de

Sevenim sevgilimdir.

Nar tanesi tanesi de

Seviyom merdanesi

Güzellerin içinde de

Sevdiğim bir tanesi

4.

Karadır bu bahtım kara

Sözüm kâr etmiyor yare.

Yaktın yüreğimi nara eyvah.

Kendim ettim kendim buldum.

Gül gibi sararıp soldum.

Bilmez yar gönülden bilmez.

Akar gözyaşlarım dinmez.

Bir kere yüzüm gülmez eyvah

Kendim ettim kendim buldum.

Gül gibi sararıp soldum.

Söylerim sözüm almıyor.

O yar yüzüme gülmüyor

Garip gönlümü bilmiyor

Kendim ettim kendim buldum.

Gül gibi sararıp soldum.

5.

Kesik çayır biçilir mi.

Soğuk sular içilir mi.

Bana yardan geçti derler.

Seven yardan geçilir mi.

Ankara’nın tren yolu.

Gahi doğru gahi eğri.

Canım benim Anadolu.

Gideyim mi senden gayri.

(Öner Özcan, Neşet Ertaş Yaşamı ve Bütün Türküleri, Simurg 2001, s.226, 227, 284)

6.

Sarı Zeybek inip gelir inişten

Her yanları görünmüyor gümüşten

Haberim yok dün geceki cümbüşten

Sarı Zeybek inip gelir dereden

Her yanları görünmüyor bereden

Hekim n’apsın iyi olmaz yaradan

Sarı Zeybek şu dağlara yaslanır

Yağmur yağar silahları ıslanır

Benim yârim küçücükten uslanır.

7.

Pınar başından bulanır

İner ovayı dolanır

Senden çok mallar talanır

Dağlar duman oldu

Çayır çimen oldu

Ben yâre göremedim

Halim yaman oldu

Hiç ovaya inmedin mi

Aşk od’una yanmadın mı

Gam gussadan donmadın mı

Dağlar duman oldu

Çayır çimen oldu

Ben yâre göremedim

Halim yaman oldu

Yaz görmemiş kışa benzer

Dert görmemiş başa benzer

İçmiş de sarhoşa benzer

Dağlar duman oldu

Çayır çimen oldu

Ben yâre göremedim

Halim yaman oldu

Köroğlu serinden geçti

Aşkın dolusundan içti

Ayvaz gelip bundan geçti

Dağlar duman oldu

Çayır çimen oldu

Ben yâre göremedim

Halim yaman oldu

(Hikmet Dizdaroğlu, Halk Şiirinde Türler, TDK. Yayınları)

TÜRKÜ: Türk’e ait anlamına Türkî zamanla türkü biçiminde söylenmiştir. M.Fuad Köprülü’ye göre “Türklere mahsus bir beste ile söylenen halk şarkılarıdır.” Anadolu’da biçimce ilk türkü 16. yüzyılda Öksüz Dede tarafından söylenmiştir. Türkünün yakıcıları, söyleyicileri bilinmez. Kişisel, sosyal olayla ilgili olabilir. Ezgilerine (Divan, bozlak, koşma, hoyrat, Çukurova), konularına (Ninni, tabiat, aşk, kahramanlık, iş, güldürücü, oyun, ağıt..) ve yapılarına (Mani, dörtlüklü, dörtlüklü- kavuştaklı, üçlüklü, üçlüklü-kavuştaklı, ikilikli) göre olmak üzere üç yönden sınıflandırılır.

Cahit Öztelli, Evlerinin Önü; Mehmet Özbek Folklor ve Türkülerimiz.

 

(4441)