Tekerlemeler

A.SAYIŞMA TEKERLEMELERİ: Ebe ve eş seçimlerinde söylenir.

Ala tabak,

Mala tabak,

Çak, çuk, çık.

A.SAYIŞMA TEKERLEMELERİ: Ebe ve eş seçimlerinde söylenir.

Ala tabak,

Mala tabak,

Çak, çuk, çık.

İnne minne,

Ucu dinne,

Fil fiilice,

Kuş dillice,

Sefer ayı,

Seldir olayı,

Harıl hurul,

Çık da kurtul.

Fındık fıstık,

Kadifeden yastık,

Vallah yenge,

Ben dökmedim,

Horoz döktü,

Alçık, balçık,

Saydım, sen çık.

Çiftçi hanım çukurda,

Yem verelim ördeğe,

Ördek yemini yemedi,

Ciyak miyak demedi,

Alçık balçık,

Durma sen çık.

Bir yumurta tepeye koydum,

Bir yumurta dereye koydum,

Tepedekini yel aldı,

Deredekini sel aldı,

Buradakini el aldı,

Yılan çıyan çıktı,

Sen de çık.

Elma yedi,

Sayar sekiz,

Doyur dokuz,

Dokur cinnim,

Bekir cinnim,

Halbur dedim,

Hulbur dedim,

Sen gir dedim,

Sen çık dedim.

Egel eglepelek,

Elden çıkan topalak,

Topalağın yarısı,

Yumurtanın sarısı,

Adel büdel,

Yarıl yırtıl,

Çık da kurtul.

Edin nene,

Bedin nene,

Suya düşmüş,

Kadın nene,

Al çık bal çık,

Sen dur, sen çık.

B. ALAY, YERGİ TEKERLEMELERİ: Toplumun ince zekası, dileklerini dile getirir.

Aydede evin nerede?

İnce belde,

Keklik getir,

Bala batır,

Sen yemezsen,

Bana getir,

Ben yemezsem,

Yüzüme tükür.

Sarı öküz saza gider,

Boynuzu düze gider,

Ben kız almaya geldim,

Verirseniz kıza geldim,

Vermezseniz tuza geldim,

Kızınıza güllü derler,

Oğlunuza ünlü derler.

Çat çata,

Pat pata,

Çatal matal,

Kaç çatal?

Dağdan geldi,

Taştan geldi,

Bu kız bize,

Baştan geldi.

Mart,

Nisan,

Mayıs,

Haziran,

Temmuz,

Ağustos,

Eylül,

Ekim,

Kasım,

Aralık,

Ocak,

Şubat,

Mart,

Yerin dibine bat,

Seksen sene yat.

Arabam şakır şakır geliyor,

Benim babam ne fakir,

İlimon ilimon,

Hanım kızın nere gitti?

İstanbul'a gitti,

İstanbul'da ne edecek?

Terlik pabuç alacak,

Düğünlerde şıngır mıngır giyecek

Eş eşe, peş peşe,

Toplanalım güneşe,

Güneş bizi yakıyor,

Mavi boncuk takıyor.

Ellem bellem,

Şimşir gallem,

Horoz öttü,

Tavuk tepti,

Bülbül kızına,

Selam gitti,

Ne zaman gitti?

Yazın gitti.

Yazılası büzülesi,

Kırk ipe dizilesi,

Tas tus,

Var gel kus.

C. ÇOCUK OYUNU TEKERLEMELERİ: Oyunu zevkli ve renkli yapar.

Süt pişti mi?

Pişti,

Kadı içti mi?

İçti,

Boyalı kaşık yıkandı, dolaba kondu mu?

Kondu,

Kaç kaşık?

Beş kaşık,

Davulla mı varayım, dümbelekle mi?

Davulla,

Dambudu dumbudu,

Dak dak kör dalda.

Eşim beşim,

Bal kardeşim,

Bitti işim,

Ben yoruldum,

Sen oyna,

Tekrar bana yolla,

Ben oynadım,

Al kardeşim, al,

Saç, baş,

Ebenin eline vur, kaç,

İğneden ipliği,

Al kaç.

Çalavara çal bitti,

İl vara il bitti,

Çak çaktığını,

Tut tuttuğunu,

Tuttuğum kim?

Anam yoğurt getirdi,

Kedi burnunu batırdı,

Kedinin burnunu kestiler,

Minareye astılar,

Minarenin kilidi,

Akşam gelen kim idi?

Emmim oğlu Musacık,

Eli kolu kısacık,

Çek ayağını topacık,

-Bir baltam var, kim alır?

-Ben alırım,

-Kaça?

-Beşe,

-Vermem beşe, vururum taşa.

Avalama davalama,

Tantan takalama,

Si si pi pi,

Ev kuşu, dev kuşu,

Salamura, daha dura,

Çek şunu.

El el epelek,

Elden çıkma topalak,

Kepengin yarısı,

Bit, pirenin karısı,

Elma verdim, almadı,

Sakız verdim, çiğnedi,

Eline vurdum, oynadı,

Allı gelin, pullu gelin,

Çek içinden şu elin.

D. TAŞLAMA TEKERLEMELERİ: Sosyal eleştiri, kötüleme, şaka yapma özelliğindedir.

Mustafa mmıstık,
Arabaya kıstık,
Bir mum yaktık,

Seyrine baktık.

Hırsız hırsız hırmalı,

Kemiklerini kırmalı,

Bizim dama sermeli,

Gelip geçen yolcuya,

Bir budunu vermeli.

Deli deli tepeli,

Kulakları küpeli,

Bizim evde deli var,

Tepesinde gülü var.

Fatma'm taş, altın tas,

Tahtaya bas,

Tahtam çürük, çivi tutmaz,

Fatma'm küçük lâf tutmaz.

Hacca hacca hallice,

Kuş dillice,

Tavşan tuttum,

Kediye bindim,

Kâbe'ye gittim,

Kabe'nin kapısı kitli,

Ömer'in başı bitli.

Hakkı Hakkı,

Dolmayı kaptı,

Yalamadan yuttu.

İnne minne,

Beni dinle,

Fil fiilice,

Fiili koca,

Epten üpten,

Yerden isineden,

Alıp kaçan,

Yiyip içen,

Pis sıçan.

Ali, Veli,

Kırk dokuz, elli,

İkisi de birbirinden deli

Ahmedi medi ,

Kuyruklu kedi,

Bir sıçan tutmuş,

Yalamadan yutmuş.

E. SAYIŞMACALAR, SAYI TEKERLEMELERİ: Rakam ve sayılara ilgiyi çekmek için kullanılır..

Birdir bir,

İkidir iki,

Üçtür üç,

Dörtte git,

Beşte fes,

Altım almak,

Yedim yelmek,

Sekizim sekmek,

Dokuzum tokmak,

Onda durmak.

10,20,30,40,50,

60,70,80,90,100,

Dere, tepe düz,

Ördek suda yüz,

Vak vak vak,

Lambaları yak,

Bir göbek at,

Yatağına yat.

Bir para, iki para,

Üç para, dört para,

Beş para, altı para,

Yedi para, sekiz para,

Dokuz para, on para,

Geç bura, yüzü kara.

Bir keçi, iki keçi,

Üç keçi, dört keçi,

Aklıma düştü, yok keçi.

Birdir bir,

İkidir iki,

Üçte fındık kırması,

Dörtte döndüm varıyorum,

Beşte el değecek,

Altı acı badem ezmesi,

Yedi de yere yatmak,

Sekizim sektelemek,

Dokuzum dolak,

Onum orak,

Yağlı çörek,

Onbirde şapka koymak.

Nal bir, mıh iki,

Sendeki, bendeki,

Onikidir oniki.

F. MASAL TEKERLEMELERİ: İlgi çekmek, çocukları hazırlamak içindir. Masalın asıl öğesi gibi görülür. Güldürücü, şiir dilli ve düş gücünü geliştiricidir.

Bir varmış bir yokmuş,

Evvel zaman içinde,

Kalbur saman içinde,

Deve tellal iken,

Pire hammal iken, .

Ben annemin beşiğini,

Tıngır mıngır sallar iken,

Annem düştü beşikten,

Babam düştü eşikten,

Biri kaptı maşayı,

Biri kaptı meşeyi,

Nasılsa bir delikten atladım, dışarı,

Mahallenin çocukları haşarı mı haşarı,

Bir fiske vurdular enseme,

Gözlerim fırladı çanağından dışarı,

O öfke ile kalktım, düştüm yola,

Var varanın, sür sürenin,

Baykuşu çoktur viranenin,

Derken efendimin ağası,

Az gittim, uz gittim,

Dere tepe düz gittim,

Çayır çimen geçerek,

Lale, sümbül biçerek,

Soğuk sular içerek,

Altı ay bir güz gittim,

Bir de dönüp baktım ki ardıma,

Bir arpa boyu yol gitmişim.,

Bir ayağımı ısırganlara basmaz mıyım,

Bir ayağımı denize atmaz mıyım,

Sel beni neyler?

Islandım kurudum,

Yel beni neyler?

Mangırım yok, pulum yok,

El beni neyler?

Dostu düşmana araladım,

Bedavadan bir kayık kiraladım,

Fış fış kayıkçı,

Kış kış kayıkçı,

Kayıkçının küreği,

Hop hop eder yüreği,

Akşama fincan böreği,

Sabaha bayram çöreği,

Yesem yesem doymasam,

Kâbeye gitsem gelmesem,

Zemzem ile yusalar,

Kına ile gömseler,

İyi dinleyin be yahu,

Maval değil, altı masaldır bu...

Evvel zaman içinde,

Kalbur saman içinde,

Develer top oynar,

Eski hamam içinde,

Hamamcının tası yok,

Oduncunun baltası yok,

Sokakta bir tazı gezer,

Boynunda halkası yok,

Var varanın, sür sürenin,

Baykuşu var viranenin,

Destursuz bağa girenin,

Hali yamandır oy yarenim,

Yediler yemiş, para ile biter iş,

Parasız yemiş alınmaz derler,

Bana bir nikah ettiler,

Açtım, bir duvak,

Baktım, bir kabak,

Adamdan azma, dişleri kazma,

Ensesi telli, kurbağa belli,

Akdeniz haritası,

Karadeniz'in martısı,

Zeytinyağının tortusu,

Pek hoş olurmuş,

Pilavın yoğurtlusu,

Karadeniz yağ olsa,

Akdeniz bal olsa,

İki ambar dolusu erzak olsa,

Karnımın bir tarafını bile dolduramaz,

Ya bir kaz dolması,

Ya bir ördek kızartması,

Belki o zaman doyarız,

Evlerinin önü kovuk,

Ağaca uçtu kara tavuk,

İki atla bir anahtar deliğinden,

Geçtiğim sıralarda,

Şöyle bir rivayet ederlerdi,

Bir Keloğlan'la anası varmış...

(Sezer Odabaşıoğlu, Tekerleme Mekerleme,Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul 1992)